MONOTLENEK DIWODORU

Roger Bate, ekonomista z Uniwersytetu Cambridge, działający m.in. w European Science and Environment Forum, wysłał kiedyś na ulicę swoich studentów z ulotkami, na których była umieszczona informacja o tym, że przemysł używa substancji o nazwie dwuwodorek tlenu (inaczej monotlenek diwodoru), która jest niebezpieczna. Na ulotce była informacja o tym, że substancja pojawia się w kwaśnych deszczach, może powodować wymioty, a gdy dostanie się do płuc, może spowodować śmierć. Pytanie brzmiało: „Czy Unia Europejska powinna ograniczyć produkcję substancji?” 66 proc. ankietowanych odpowiedziało, że tak.

Woda, bo o niej tu mowa, należy do niezbędnych składników pokarmowych wszystkich organizmów żywych, dzięki niej przebiegają wszystkie procesy życiowe. Woda jest niezbędna do prawidłowego trawienia i wchłaniania w przewodzie pokarmowym, transportuje składniki odżywcze, jest nośnikiem i rozpuszczalnikiem składników mineralnych, katalizatorem reakcji chemicznych, bierze też udział w procesach termoregulacji.

Woda jest źródłem magnezu, wapnia, sodu, chlorku, fluoru, jodu, żelaza, siarczanów, wodorowęglanów oraz dwutlenku węgla. Zawartość wody w surowcach jest zróżnicowana – owoce i warzywa zawierają jej najwięcej ok. 90%, mleko – ok. 88%, mięso w granicach między 60-70%, nasiona zbóż tylko 13-15%. Zawartość wody jest kryterium trwałości żywności i jej przydatności do przechowywania.

Podstawowymi aktami prawnymi w Polsce odnoszącymi się do bezpieczeństwa zdrowotnego wody są:

  • ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi

Zgodnie z § 3 ust. 1. przywołanego wyżej rozporządzenia woda jest zdatna do użycia, jeżeli jest wolna od mikroorganizmów chorobotwórczych i pasożytów w liczbie stanowiącej potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, wszelkich substancji w stężeniach stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego oraz nie wykazuje agresywnych właściwości korozyjnych i spełnia wymagania określone w załącznikach. Rozporządzenie określa również badania które muszą być wykonywane w tym m.in. schemat badań wody w zakresie substancji promieniotwórczych.

Kamińska A., Strzemieczna A., Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi. Kompendium. GIS Warszawa, 2018

Dodatkowo ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, wprowadza klasyfikację rodzajową wód:

Naturalna woda mineralna – czyli woda podziemna wydobywana jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, różniąca się od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi pierwotną czystością pod względem chemicznym i mikrobiologicznym oraz charakterystycznym stabilnym składem mineralnym, a w określonych przypadkach także właściwościami mającymi znaczenie fizjologiczne, powodującymi korzystne oddziaływanie na zdrowie ludzi (wody lecznicze).

Woda źródlana – czyli woda podziemna wydobywaną jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, nieróżniąca się właściwościami i składem mineralnym od wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

Woda stołowa –  czyli woda powstała przez dodanie:

a) naturalnej wody mineralnej lub soli mineralnych (sód, magnez, wapń, chlorki, siarczany, wodorowęglany lub węglany) do wody źródlanej;

b) wody źródlanej lub soli mineralnych (sód, magnez, wapń, chlorki, siarczany, wodorowęglany lub węglany) do naturalnej wody mineralnej.

Jakość wyżej sklasyfikowanych wód regulują przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych.

Według tego rozporządzenia woda musi być poddana ocenie geologicznej i hydrogeologicznej (dotyczy to głównie naturalnych wód mineralnych i miejsca ich czerpania) oraz ocenie fizycznej, chemicznej i organoleptycznej. Wykonane muszą być również badania mikrobiologiczne, które mają na celu wykluczenie obecności pasożytów, drobnoustrojów i bakterii, oraz badania kliniczne, fizjologiczne i farmakologiczne, w przypadku wody o szczególnych właściwościach. Równie szczegółowo opisane są wymagania dotyczące oznakowania, prezentacji i reklamy wody.

Woda słodka, gromadzona w zasobach powierzchniowych i podziemnych, stanowi jedynie 2,5% zasobów wodnych Ziemi. Pod pojęciem zasobów wodnych rozumiemy całokształt wody znajdującej się w lodowcach i pokrywie śnieżnej (ponad 2/3 zasobów wodnych), wodach podziemnych (29,6% zasobów), rzekach, słodkich jeziorach i sztucznych zbiornikach wodnych (zaledwie 0,4% zasobów). Niestety część z nich z powodu zanieczyszczeń czy uwarunkowań ekologicznych nie nadaje się do użycia dla celów komunalnych, rolniczych czy przemysłowych.

Zasoby wodne w Polsce są małe, co związane jest w dużej mierze z położeniem geograficznym i klimatem umiarkowanym przejściowym co wpływa na zróżnicowanie poszczególnych elementów bilansu wodnego – opadów atmosferycznych, parowania terenowego i odpływu (powierzchniowego oraz podziemnego). Zmniejszanie się zasobów wodnych związane jest ze zmianami klimatu, bezśnieżnymi zimami, suszą i brakiem wystarczającej ilości opadów. W Polsce na jednego mieszkańca przypada ok. 1800 m3 wody na rok (dla porównania średnio w Europie na jednego człowieka przypada rocznie ok. 5000 m3 wody), w trakcie suszy wskaźnik ten spada poniżej 1000 m3. Biorąc pod uwagę ten wskaźnik, nasz kraj znajduje się w grupie państw, którym grozi deficyt wody.

Obecnie pobór wody w Polsce wynosi ok. 10,6 km3. Najwięcej, bo ok. 70% pobieranej wody zużywane jest w przemyśle, na gospodarkę komunalną przypada ok. 20%, najmniej, bo ok. 10% wykorzystywane jest w rolnictwie i leśnictwie. Woda wykorzystywana w gospodarce częściowo wraca do środowiska w postaci ścieków, jest to około 8,9 km3.

Przemysł spożywczy zużywa znaczne ilości wody (zarówno wody powierzchniowe i podziemne) oraz pary wodnej i jest jednym z istotnych źródeł jej zanieczyszczenia. Wodę wykorzystuje się na wszystkich etapach produkcji żywności począwszy od uprawy roślin i hodowli zwierząt, poprzez przetwórstwo, a skończywszy na procesach mycia urządzeń i pomieszczeń. Największe wykorzystanie wody w przemyśle spożywczym występuje w przemyśle mleczarskim i produkującym napoje. Natomiast do ścieków trafiają zanieczyszczenia z wszystkich gałęzi przemysłu żywnościowego, największa ilość z przemysłu mleczarskiego, mniej ścieków produkuje przemysł mięsny, owocowo-warzywny, cukrowniczy i produkujący napoje. Spośród wszystkich działów przemysłu spożywczego, przemysł mleczarski charakteryzuje się również najwyższym odsetkiem ścieków oczyszczanych.

Para wodna ma bardzo szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym, przetwórstwie, gastronomii, produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Wykorzystywana jest w procesach kandyzowania, pasteryzacji, czyszczenia i dezynfekcji opakowań, zbiorników i instalacji mających kontakt z żywnością, nie może więc zawierać zanieczyszczeń stwarzających ryzyko dla zdrowia lub życia człowieka albo mogących zanieczyścić żywność.

Rodzaje wód w branży spożywczej:

woda technologiczna – woda stosowana w zakładzie do czyszczenia, mycia, obróbki surowców i wchodząca w skład produktu – musi spełniać wymagania określone dla wody przeznaczonej do spożycia, każda gałąź przemysłu ma swoje własne wymagania jakościowe

woda techniczna – woda stosowana do celów pośrednich

woda wtórna – woda odzyskana z procesu technologicznego, poddawana procesom uzdatniania

Zanim woda pitna popłynie w kranach najpierw jest uzdatniana, następnie dezynfekowana. W przypadku wodociągów w Łodzi woda uzdatniona jest pompowana do zbiorników na Stokach, a stamtąd płynie grawitacyjnie do łódzkich mieszkań.

Zbiorniki wody pitnej na Stokach zostały zaprojektowane na początku XX wieku przez inżyniera, Sir Williama Heerleina Lindleya. Określane są jako „podziemna katedra na Stokach”. Raz na dwa lata zbiorniki są opróżniane i poddawane konserwacji, wówczas nieliczni mogą je zwiedzać.

Zdjęcie ze strony Urzędu Miasta Łodzi.

Źródła:

  • https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,36001,23782791,zakonnicy-znalezli-sposob-na-zanieczyszczanie-trawnika-monotlenek.html#Z_Czolka3Img [dostęp z dnia 7.08.20 r.]
  • Towaroznawstwo żywności przetworzonej z elementami technologii, praca zbiorowa pod red. F. Świderskiego i B. Waszkiewicz-Robak, Warszawa, 2010
  • Ogólna technologia żywności, praca zbiorowa pod red. W. Bednarskiego, Olsztyn, 1996
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych
  • Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
  • Zarządzanie zasobami wodnymi w Polsce 2018, raport powstał w wyniku: porozumienia Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Ministerstwem Inwestycji i Rozwoju oraz Global Compact Network Poland (GCNP)
  • Kasztelan A., Kierepka M., Oddziaływanie przemysłu spożywczego na środowisko w Polsce, Stowarzyszenie ekonomistów rolnictwa i agrobiznesu, Roczniki Naukowe, Tom XVI, Zeszyt 2
  • Szamrej I., Woda wodzie nierówna, „Agro Przemysł” nr 6/2011 https://www.kierunekspozywczy.pl/artykul,4433,woda-wodzie-nierowna.html

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.